Next (right) Previous (left) Back (history)

Bekeken

Bezoeker’s

Het gezicht van Laren (GLD)- Laren.
laren heeft een rijke geschiedenis die vooral bekend is  via de mondelinge overlevering. er zijn weinig historische boeken geschreven. een aantal overzichtskaarten in het gelders archief geven een beeld van de plattelandsontwikkeling in de regio. beuzel geeft ons een mooie inkijk in het reilen en zeilen van de marken oolde, verwolde en laren. heuvel is een belangrijke bron als het gaat om inzicht te krijgen in het landschap en de aard van de bevolking rond 1800. het thema van de jubileumcommissie "het gezicht van laren" was een uitdaging om te zoeken naar gezichten die markant waren, of veel betekend hebben voor ons dorp. het was een boeiende zoektocht, die hoewel natuurlijk niet compleet, wel een aardig beeld heeft opgeleverd. elke toeschouwer zal ideeën hebben over een andere invulling van deze beeldengalerij. iedere dorpsgenoot heeft zijn eigen helden, maar de korte tijd die beschikbaar was heeft geresulteerd in dit boekje met een open einde. iedereen die nog suggesties of aanvullingen heeft kan contact met me opnemen zodat we in de loop van de tijd tot een waardig canon kunnen komen. een canon is letterlijk een lijst der heiligen, maar het woord wordt ook gebruikt als een maatstaf, een opsomming van belangrijke momenten in de geschiedenis van een stad of land. naast dat ik heb gekeken naar mensen wordt het gezicht van laren ook bepaald door culturele iconen als de dikke boom, de kermis enz. in het zoeken naar informatie ben ik geholpen door de zoekmachine van google, medewerkers van de bibliotheek en van het historisch genootschap lochem/laren/barchem.


als u meer wilt weten kunt u mij bellen of mailen en natuurlijk is het interessant om een bezoekje te brengen aan het archief van het historisch genootschap lochem/laren/barchem of de volksbibliotheek in laren

veel leesplezier
dirk stoevenbelt
(06-22203188 of d.stoevenbelt@online.nl)
      in een boekwerkje


1.   inleiding
2.   hendrik w. heuvel
3.   jeroen brouwers
4.   herman meijer
5.   oepke noordmans
6.   de dikke boom
7.   albert mol
8.   de kerk
9.   de kermis
10. irenes robin
11. alard prc van der borch
12. frederik derk postel
13. de ruempolklok
14. het kruispunt
15. laren
16. de pop(ulaire)muziek
17. zuster stiemens
belangrijke boekuitgaven over laren

● lochem, laren, barchem. toen en nu. door streekmuse   
  um lochem isbn 961-223-007-2
● oude boerderijen in achterhoek en liemers door jans,
   van prooije, scholtz, beck, hartgers isbn 90 700 41 14 6
● van zitting tot bank jubileumboek rabobank laren-
  exel door hartgers 1988
● de onderlinge onder ons jubileum van de o.b.m.
   "laren" w.a. door roeterdink 1986
● oude verhalen over de kerk van gelders laren teenstra
   slagman
● oud-achterhoeks boerenleven in beeld van det en
   harmsen isbn 90 72439 11 2
● herdenking meester heuvel
   koeslag, odink,. steenbergen 1965
● over stad en scholtambt lochem 1983 isbn 90-6087-978-3
● laren & oranje 1936-1986 struik-bielderman, hartgers,
   teenstra lochem druk, 1986
● laren in vogelvlucht dorpsonderzoek jong gelre 1968
● de marke verwolde,laren en oolde beuzel isbn 090139230
● gezondheid en gezinsindividualisering in een agrari
  sche gemeenschap rijpma
● klein nederland de oorlog in een gelders dorp, braak
  man isbn 9789078202677
blz. 2
blz. 4
blz. 6
blz. 8
blz. 10
blz. 12
blz. 14
blz. 16
blz. 18
blz. 20
blz. 22
blz. 24
blz. 26
blz. 28
blz. 30
blz. 32
blz. 34
HENDRIK WILLEM HEUVEL
            1864-1926
            "een gezicht van laren"


hendrik willem heuvel worde in 1864 geboren op boerderieje ‘blauwhand’ in laorne. hee hef eerst as knech ewarkt op de boerderieje van zien va, later was hee onderwiezer in laorne bie meister postel. In 1890 worde hee hoofd van de schole in gelster. vanaf 1901 was hee schoolhoofd in borklo, eerst van de hofschole, later van de boerenschole (landbouwschole), de latere h.w. heuvelschool. vanaf 1892 tot an zienen dood in 1926 gaf hee ok landbouwcursussen.





wieter was hee heel betrokken bie het karkelijk wark en de drankbestrieding. hee was slim belaezen en had belangstelling op allerlei gebied.zien laeven hef meister heuvel heel wat eschreven. over de geschiedenis van den achterhook, zo as in ‘oud gelselaar’ en ‘geschiedenis van het land van berkel en schipbeek’. ok schreef hee beukskes veur de legere schole: ‘kinderen op ’t land’ en ‘de wijde, wijdewereld’. mor het bekendste is hee eworden met ‘volksgeloof en volksleven’ en ‘oud-achterhoeksch boerenleven’. den geldt ok no nog as standaardwark. wieters hef hee studies oaver willem sluyter, jan luiken en christiaan andersen eschreven en veur toeristen gidsen

















  boekbespreking  van heuvel,  krebbers en velderman


hendrik willem heuvel werd op 5 augustus 1864 geboren in oolde en hij overleed op 10 mei 1926 in borculo. de opleiding tot dominee op het instituut ruimzicht te doetinchem was wegens heimwee geen succes. daarom ging hij helpen op de ouderlijke boerderij de blauwhand. maar de praktijk van het boerenleven lag hem niet en hij begon de studie voor onderwijzer. in 1882 behaalde hij het diploma en werd hij benoemd aan de school te laren. na de hoofdakte en landbouwakte te hebben behaald, werd hij in 1890 benoemd tot hoofd van de lagere school in gelselaar. in 1902 verliet hij deze plaats en werd hoofd der lagere school in borculo, waar hij tot aan zijn dood bleef wonen
in laren.houdt de bindster de schoof de verkeerde kant op, maar het kunstwerk aan het begin van de ooldse-laan, blijft verwijzen naar heuvel’s bekendste boek. voor mensen die oud-achterhoeks boerenleven lezen, moet je denken aan larenaren van boven de veertig of vijftig jaar. opmerkelijk is het wel dat ‘heel laren’ met enige trots aan heuvel denkt. zijn naam valt nog bij bepaalde gelegenheden. b.v. bij rouwdiensten komen oudere boerderijnamen ter sprake en dan wordt gezegd: daar staat wel iets van in heuvels boek“ (interview jan leijenhorst de stentor)
JEROEN BROUWERs
          1940
        “een gezicht van laren”

jeroen brouwers is op 30 april 1940 geboren te batavia, de hoofdstad van de toenmalige nederlandse kolonie oost-indië. zijn vader, jacques brouwers, was boekhouder bij een architectenbureau in batavia, zijn moeder henriëtte van maarsen, was de dochter van de componist, violist en dirigent leo van maaren. door de japanse bezetting werd jeroen gescheiden van zijn vader en samen met zijn moeder en zus opgesloten in het tjideng-kamp (1943-1945). na de oorlog volgde de hereniging en in 1948 de repatriëring. als tienjarige kwam jeroen terecht in een internaat te zeist, st. josef van de fraters van utrecht. zijn middelbare studies begon hij in het jongenspensionaat sint-maria ter engelen te bleijerheide, maar hij voltooide zijn opleiding niet. van 1959 tot 1961 vervulde hij zijn militaire dienst bij de marine inlichtingendienst, waarna hij als journalist aan de kost kwam. eerst werkte hij anderhalf jaar bij de gelderlander, daarna even lang bij romance (het latere avenue). in 1964 trouwde hij en ging met zijn vrouw en twee zonen in brussel wonen. hoewel hij opklom tot redacteur en tenslotte tot hoofdredacteur, vond hij het herschrijfwerk waarmee hij belast werd beschamend. bovendien kwam hij herhaaldelijk in conflict met angèle manteau en met de nieuwe directeur julien weverbergh. in 1976 nam hij ontslag en schreef hij een verbitterd afscheid ('j. weverbergh en erger', opgenomen in mijn vlaamse jaren). zijn huwelijk liep spaak. hij vestigde zich in een afgelegen hoeve in de buurtschap exel (bij laren, gelderland) en werd voltijds schrijver. uit zijn tweede huwelijk werd in juli 1980 een dochter, anne, geboren, maar later zou ook deze verbintenis mislukken. in 1991 vestigde brouwers zich op een woonboot in uitgeest. sedert augustus 1993 woont hij in het belgisch-limburgse zutendaal. brouwers debuteerde in het najaar van 1960 met het verhaal 'de ring', dat verscheen in het tijdschrift kentering en dat later uitgebreid en herwerkt werd tot 'dode vrucht'. verder publiceerde hij verhalen, essays en polemieken in komma, soma, tirade, de revisor, maatstaf, nieuw wereldtijdschrift, bzzlletin en de vlaamse gids. hij werkte mee aan de volkskrant, nrc handelsblad en de morgen. ook in vrij nederland, de tijd en haagse post verschenen bijdragen van zijn hand. brouwers vertaalde werken van robert walser, kurt tucholsky en g.a. bürger. 'ik heb ze vertaald uit geldnood', schrijft hij aan koos hageraats. in 1967 ontving brouwers de vijverbergprijs voor joris ockeloen en het wachten. in 1980 ontving hij de multatuliprijs voor het verzonkene, in 1981 de dr. wijnaendts franckenprijs voor kladboek, in 1989 de f. bordewijkprijs voor de zondvloed, en in 1993 de constantijn huygensprijs voor zijn gehele oeuvre.
              jeroen brouwers


1961 - Edith Piaf. Lyrische straatmus
1964 - Het mes op de keel (verhalen)
1967 - Joris Ockeloen en het wachten (roman)
1968 - De toteltuin. Gevallen van de sfinx (verhalen)
1969 - Groetjes uit Brussel (verhalen)
1973 - Zonder trommels en trompetten (novelle)
1975 - Zachtjes knetteren de letteren. (anekdoten)
1977 - Zonsopgangen boven zee (roman)
1977 - Klein leed (verhalen)
1978 - Mijn Vlaamse jaren (diversen)
1979 - De nieuwe Revisor (pamflet)
1979 - Kladboek (essays)
1979 - Het verzonkene (roman)
1980 - De bierkaai. Kladboek 2 (essays)
1980 - Zonder onderschriften (toneel)
1981 - Bezonken rood (roman)
1981 - Et in Arcadia ego (verhaal)
1982 - De spoken van Godfried Bomans (essay)
1982 - Alleen voor Vlamingen (essays)
1982 - Es ergo sum (essay)
1983 - Verhalen en levensberichten (verhalen)
1984 - De laatste deur (essays)
1984 - Winterlicht (roman)
1985 - De levende stilte van Stig Dagerman (essay)
1986 - Hélène Swarth: haar huwelijk met Frits Lapidoth, (essay)
1986 - De sprong (novelle)
1986 - Hij is reeds aan de overzijde (necrologieënbloemlezing)
1987 - Miniatuur van wanhoop
1987 - Kroniek van een karakter. Deel 1 'De Achterhoek' (brieven)
1987 - Kroniek van een karakter. Deel 2 'De oude Faust' (brieven)
1987 - De schemerlamp van Hélène Swarth (essay)
1988 - Sire, er zijn geen Belgen (Boekenweekessay)
1988 - De zondvloed (roman)
1989 - Het tuurtouw (essay)
1990 - Zomervlucht (roman)
1991 - Het vliegenboek. Kladboek 3 (essays)
1993 - Het is niets (essay)
1993 - Twee verwoeste levens
1993 - De vervulling (monoloog)'
1994 - Steeds dezelfde zon (toespraak Dodenherdenking)
1994 - Het circus der eenzaamheid. Kladboek 4 (essays)
1994 - Vlaamse leeuwen (essays)
1995 - Adolf & Eva & de Dood (essays)
1995 - Oefeningen in nergens bijhoren (essay)
1996 - De vervulling (verhalen)
1998 - Terug thuis, verhalen, leerervaringen, voetnoten
1999 - De zwarte zon, essays (over zelfmoord en literatuur)
2000 - geheime kamers (roman)
2001 - Zachtjes knetteren de letteren. (Literaire anekdoten)
2006 - In het midden van de reis door mijn leven (Oerboek)
2007 - De stilte bestaat uit zoveel antwoorden (briefwisseling)
2009 - Sisyphus' bakens. (Vloekschrift)
2010 - hamerstukken (alle polemieken en korzeligheden)
HERMAN MEIJER
        1942
          “een gezicht van laren”

het merkwaardige feit doet zich voor dat herman meijer, ondanks een junior kampioenschap in 1964 en een nationaal kampioenschap in 1966 in de 50 cc klasse, bij lange na niet de bekendheid geniet van andere prominente cracks in de lichte klasse. door zijn rustige rijstijl valt het de toeschouwers meestal niet op dat de kleine man uit Laren weer (onopvallend) hard gaat en daarom steeds voorin weet te eindigen. wie is nu die herman meijer? voor alles is de nieuwe nationale kampioen een self-made man, niet alleen in het dagelijks leven, waarin hij als automonteur zijn brood verdient, maar ook in de wegracerij, want herman meijer heeft na de lagere school verder geen enkel technisch onderwijs genoten. meijer heeft de gave om zijn eigen materiaal supersnel te maken en inderdaad heeft hij een enkele maal het genoegen gesmaakt dat zijn zelf "opgefokte" 5” versnellingen tellende kreidler sneller bleek dan de 12 versnellingen tellende fabrieksracers. hoe of herman er toe gekomen is zich op de wegracerij toe te leggen? van jongst af aan heeft de hij belangstelling gehad voor de wedstrijdsport en hoewel zijn eerste ervaringen opgedaan werden op een gewone fiets waarmee hij zelfs een door batavus uitgeloofde beker wist te veroveren kwamen daar al spoedig bromfietsen en motorfietsen voor in de plaats. zijn eerste contact met de wegracerij dateert uit 1963, toen hij op de knmv-sterrendag een ronde van 85 km/uur draaide. in zijn allereerste wedstrijd in het seizoen 1964 veroverde hij op het circuit van tubbergen direct een tweede plaats, gevolgd door een prachtige overwinning in etten, waarna hij tenslotte op zandvoort het junior kampioenschap op zijn naam bracht. het seizoen 1965, waarin herman in 50cc senioren klasse startte, was wat minder succesvol. maar het jaar daarop bracht hem weer een fel betwist kampioenschap. van de in totaal zes wedstrijden wist hij maar liefst in vijf het maximum aantal kampioenspunten in de wacht te slepen. het 4-versnellingsblok had inmiddels plaats moeten maken voor een exemplaar met 5 versnellingen. in 1966 kwam herman ook voor het eerst uit in de 125 cc klasse in de eindstand legde hij beslag op de vijfde plaats. ook voor 1967 had herman weer de nodige raceplannen. in zijn kleine, goed geoutilleerde werkplaats achter de boerderij van zijn schoonouders werd druk gewerkt aan de ontwikkeling van nieuwe machines en ergens in zijn achterhoofd speelde zelfs de gedachte aan multi-cilinders. verder zou hij graag de nodige ervaring opdoen in het buitenland met het oog op een eventuele racecarrière.

artikel maandblad motor 21/05/1966 j coen verburg
                     Behaalde resultaten. 1963 - 1975

1964   Junior kampioen.                      50 cc.
1966   Nationaal Kampioen.                 50 cc.
1971   Vierde  Wereld kampioenschap  50 cc.
   18   Eerste   plaatsen.
   24   Tweede plaatsen.
   19   Derde    plaatsen.
   28   Vierde   plaatsen.

En een lijstje van het wereldkampioenschap der constructeurs 1973.
herman meijer
Mail: info@hermanmeijer.nl.
Ds. OEPKE NOORDMANS
          1871-1956
         “een gezicht van laren”

sommigen noemen hem de kerkvader van de twintigste eeuw. berkhof noemt hem zelfs de ‘geniaalste
theoloog van de eeuw’. professor is hij nooit geworden, ook geen roemrucht prediker in een aansprekende gemeente in een grote stad. kerkvader oepke noordmans blijft dominee in dorpjes die de gemiddelde nederlander in de atlas moet opzoeken.

noordmans wordt in 1871 geboren als friese boerenzoon in oosterend. later verhuist de familie naar een nieuwe hoeve in scharnegoutum. vader noordmans is een geleerde boer die ook enkele theologische publicaties op zijn naam heeft staan. de vroomheid in huize noordmans is sterk beïnvloed door het friese reveil. deze beweging is, in tegenstelling tot zijn wat aristocratische hollandse variant, een beweging van het volk. centraal staat de eenheid van het leven, waarbij het heilige van gods woord het dagelijks leven doordringt. noordmans spreekt later in zijn leven zijn grote waardering uit voor de huiskerk waarin hij opgroeit: 'rondom de huiskerk was de hele levenssfeer in beweging. symbool daarvan blijft mij een zeldzame ervaring toen ik eens van de academie terugkerende op een afstand van nog geen vijf minuten gaans van mijn ouderlijke woning de lage tonen op het huisorgel kon waarnemen. tussen deze kerk en de kerk als instituut is de grens niet scherp getrokken.' voor zijn gymnasiumopleiding vertrekt de jonge oepke naar zetten en later naar sneek. zijn theologiestudie in leiden en later in utrecht moet hij onderbreken voor een ernstige en langdurige 'hoofdoverspanning'. in 1903 studeert hij af en wordt oepke noordmans predikant van de nederlands-hervormde gemeente van idsegahuizen-piaam in friesland. in 1910 vertrekt hij naar suameer, ook in friesland; in hetzelfde jaar treedt hij in het huwelijk met jo. er breekt een roerige tijd vol conflicten aan, waarbij de consequente en serieuze noordmans in aanvaring komt met minder zwaar tillende gemeenteleden. in 1923 neemt noordmans een beroep aan naar laren in de achterhoek. hier zal hij blijven tot zijn emeritaat op 1 januari 1944. vanaf 1946 levert noordmans een belangrijke bijdrage aan de nieuwe kerkorde van 1951


het koninkrijk van god uit zich volgens noordmans niet in zichtbare en tastbare vormen. de gemeente moet afzien van het zichtbare en zich richten op de toekomst van het koninkrijk van god.
         oepke noordmans
              de herschepping

ik begin met een advies aan de theologen. we moeten in de prediking, volgens noordmans, ernst maken met de toepassing, de applicatie. daar doen we in 2009 natuurlijk een beetje meewarig over: we toetsen prediking vooral aan de kwaliteit van de theologische of
historisch-kritische exegese, dan wel aan het 'vertelgehalte'. maar noordmans bedoelt niet een aanhangsel van de preek; het gaat om de hele aard van de kerkdienst die op het leven is gericht. hij schreef dit overigens in zijn boek liturgie . ik zou zeggen: ook in 2009 is het hard nodig om de toepassing als rem op de liturgische vernieuwing te zetten en zo de gereformeerde ordening van het leven ruimte te geven, in plaats van terug te gaan naar de liturgische cultus, die zich nu zowel in evangelischein rechtzinnig-gereformeerde gedaante lijkt voor te doen in de protestantse kerk. die lopen dan beide gevaar om openbaringsvorm van eigen geestelijk leven te worden. daarom is het woord 'kerkdienst' veel beter dan 'viering'.


uit artikel nederlands dagblad van dr. d boule voorzitter college van bestuur christelijke hogeschool ede

1871  geboren in oosterend (fr)
1885  gymnasium in zetten, voortgezet in sneek
1891  studie in leiden
1896  periode naar kuuroord in zwitserland
1899  studie voortgezet in utrecht
1903  predikant in idsegahuizen-piaam (fr)
1910  predikant in suameer (fr)
1923  predikant in laren (achterhoek)
1935  eredoctoraat van de universiteit groningen
1944  emeritaat, verhuizing naar lunteren
1956 overleden te lunteren
DE DIKKE BOOM
+1530
de dikke boom
de oudste bomen van Nederland


- quercus robur -zomereik “dikke boom” laren (gld)
omvang 763 cm, hoogte 25 meter leeftijd 450 jaar
- quercus robur -zomereik “kroezeboom” fleringen
omvang 710 cm, hoogte 16 meter, leeftijd 400 jaar
- tilia europeaea -hollandse linde, sambeek (nb)
omvang 770 cm, hoogte 23 meter, leeftijd 400 jaar
- tilia plathypyllos -zomerlinde neunen (nb)
omvang 650 cm, hoogte 23 meter, leeftijd 375
- robinia pseudoacacia -acacia doorwerth (gld)
omvang 700 cm, hoogte 17 meter, leeftijd 350 jaar
- castanea sativa –tamme kastanje beek (gld)
omvang 780cm, hoogte 25 meter, leeftijd 350 jaar
- castanea sativa –tamme kastanje arnhem (gld)
omvang 754 cm, hoogte 22 meter, leeftijd 350 jaar
- quercus robur - zomereik “kozakkeneik” delden (ov)
omvang 700 cm, hoogte 25 meter, leeftijd 300 jaar
- quercus robur –zomereik “adam en eva” leusden
omvang 660 cm, hoogte 15 meter, leeftijd 300 jaar
ALBERT MOL
1917 — 2004
         “een gezicht van laren”
albert mol (amsterdam, 3 januari 1917 — laren (gelderland), 9 maart 2004) was een nederlandse acteur, danser, cabaretier en schrijver. grote bekendheid kreeg mol met zijn rol als panellid van het jaren '70 spelletje 'wie van de drie'. al eerder was hij bekend geworden in de film fanfare (1958) van bert haanstra. later speelde hij ook mee in de film op hoop van zegen (1986). ook had hij tegen het einde van zijn loopbaan een gastrol in de comedyserie toen was geluk heel gewoon. hij trad veel op met wim sonneveld. mol was een van de eerste televisiepersoonlijkheden die er openlijk voor uitkwam homoseksueel te zijn. hij was van 1948 tot 1955 gehuwd met lucy bor. ze hadden samen een dochter: de actrice kika mol (1949). op 16 maart 1998 sloot albert met zijn vriend guerdon bill (geurt voor vrienden), met wie hij al dertig jaar samenwoonde, een geregistreerd partnerschap. bill overleed op zondag 17 augustus 2003 op 67-jarige leeftijd. albert mol heeft zijn grote liefde nog geen half jaar overleefd. de laatste levensjaren werden getekend door een langzaam aftakelen en veel ziekteperiodes. mol leefde een teruggetrokken bestaan in laren in gelderland. op 9 maart 2004, dertig jaar en een dag na de dood van zijn collega en vriend wim sonneveld, overleed mol in zijn woonplaats. tot op hoge leeftijd bleef hij actief voor de emancipatie van de homoseksuelen.

mol heeft diverse boeken geschreven. eén daarvan, wat zien ik!?, werd in 1971 verfilmd door paul verhoeven. in 2006 werd er een musical van gemaakt. toen mol werd gevraagd of hij toestemming voor de musical gaf, reageerde hij met "tuurlijk! het zal tijd worden!". het resultaat heeft mol echter nooit meer meegemaakt.
albert mol
DE KERK
1835
het kerkgebouw van de protestantse gemeente staat aan de dorpsstraat 2, midden in laren. een paar honderd meter hier vandaan, aan de kloosterweg, stond tot 1835 de oude kerk, de kapel van laren. vanaf 1684 heeft deze kapel dienst gedaan als kerkgebouw, toen was hij tot op de draad versleten. 1945 was ook een rampjaar voor de kerk. de naast de kerk gelegen pastorie werd door de bezetter opgeblazen, waardoor de kerk zwaar beschadigd werd. het dak was nagenoeg verdwenen, de gietijzeren ramen onherstelbaar beschadigd en ook van het interieur was weinig heel gebleven. in 2000 voelden velen dat ook dit interieur weer toe was aan een vernieuwing. met name de veranderende inzichten in de liturgie hebben daar de aanzet toe gegeven.
“een gezicht van laren”
KERMIS
+1745
loarnse karmse
IRENES ROBIN
1965—1986
“een gezicht van laren”
irenes robin
de voorbeelden lagen voor het oprapen in de regio toen directeur jansen van de zuivelfabriek in 1949 het initiatief nam tot de oprichting van een eigen ki-vereniging. de lochemse veehouders wisten hun collega's in laren te overtuigen dat hun mrij-koeien de beste partners verdienden. al snel werd een geduchte stal met stieren opgebouwd. een stier als boris werd uit voorst gehaald bij de fam. wijers. deze stier leverde ruim gebouwde koeien met goed beenwerk en duurzame uiers. op basis van deze beschrijving werd de stier preferent twee verklaard. een vergelijkbare carrière maakte roland die in welsum werd geboren. zijn goed ontwikkelde dochters waren beperkt gespierd en de uiervorm mocht wat beter, maar ondanks deze opmerkingen werd ook roland preferent.  
de stieren leverden een degelijke mrij-kudde en de professionalisering resulteerde in een verregaande samenwerking met de verenigingen uit ruurlo en vorden. De ki-stal in harfsen werd in 1974 uitgebreid en huisveste ruim 70 stieren. door de ontwikkeling van grote groepen stierkalveren werd uiteindelijk besloten tot een gelderse samenwerking, zodat de ontwikkeling van een grote groepen jonge stieren kon worden gevolgd.


de ontwikkelingen in de ki-wereld kwamen in een stroomversnelling, niet in de laatste plaats in gelderland. de provinciale fusie in 1979 betekende een voorspelbare stap. want laren moest voor de zwartbonte stieren uit het bestand van gelderland putten. voor de roodbonte voorplanting kan men gebruik maken van een uitwisselingsregeling. dit kwam in deze regio goed uitomdat we niet altijd evenveel geluk hadden met de jonge stieren. het ki station harfsen-laren werd het centrum van de nieuwe industrie, waar in het oude gedeelte een modern laboratorium werd ingericht . De reusachtige nieuwe stallen, nu in gebruik door cr delta, kregen beroemde bewoners, zoals alva vier en de skalsumer sunny boy.
foto’s van de stieren zijn beschikbaar gesteld door het nationaal veeteeltmuseum te beers en de tekst is afkomstig uit “revolutie in het dierenrijk” uitgegeven door hetzelfde veeteelt museum.
BARON A.P.R.C. V/D BORCH
1842– 1919
“een gezicht van laren”
allard philip reinier carel baron van der borch van verwolde (oosterhout, 1 februari 1842 - verwolde, 11 mei 1919) was een vooraanstaand nederlands politicus.

hij was een edelman en antirevolutionair tweede kamerlid. hij stamde uit een oorspronkelijk gelders geslacht, maar werd geboren in brabant. kwam als één van de weinige niet-katholieken voor een brabantse district (zevenbergen) in de kamer, hoewel hij advocaat in zutphen en burgemeester van 1872 tot 1887 van gorssel was. na 1888 was hij als afgevaardigde voor de zuid-hollandse districten. in de kamer. hij was vooral deskundig op het gebied van waterstaat. als 'opvolger' van ds. donner hief hij enkele jaren het 'leve de koningin' aan op prinsjesdag. omdat hij voorstander van kiesrechtuitbreiding was, had hij enige tijd de bijnaam de 'rode baron'. van 1886 tot 1919 zat hij in de provinciale staten van gelderland en van 1894 tot 1919 was hij gedeputeerde van deze provincie. zijn beide vrouwen, barones paulina van zuylen van nijevelt en barones marie arnoudine francoise van wassenaer, waren afstammelingen in de achtste generatie van hugo de groot. jhr. mr. paulus van der heim was zijn grootvader. mr. j.p.p. baron van zuylen van nijevelt was zijn schoonvader (de vader van zijn tweede echtgenote).zijn eerste zoon, allard philip baron van der borch van verwolde (gorssel, 6 april 1881 - deventer, 12 januari 1944), was burgemeester van holten. zijn tweede zoon, mr. willem hendrik emile baron van der borch van verwolde (gorssel, 30 oktober 1882 - biarritz, 5 november 1969), was burgemeester van gorssel zijn naamgenoot allard baron van der borch van verwolde (gorssel, 11 augustus 1926 - verwolde, 5 maart 2008) was zijn kleinzoon.

allard van der borch van verwolde was ridder in de orde van de nederlandse leeuw en commandeur in de orde van oranje-nassau
FREDERIK DERK H. POSTEL
            1827-1893
“een gezicht van laren”
Frederik derk h. postel
de naam van frederik derk herman postel leeft nog steeds in laren en omgeving, waar hij van 1856 tot 1892 gewerkt heeft als 'bovenmeester'. zijn vader carel iwan postel was het voor hem van 1812 tot 1857. de beide postels hebben in ruim 80 jaar bijgedragen aan de ontwikkeling van de larense jeugd. frederik postel was naast een goede leermeester ook een liefdevolle opvoeder. hij beleerde de schoolse vaardigheden en werkte  met zijn 'jongens' in de tuin en op zijn boerderijtje. zo bracht hij hun liefde voor de natuur en dieren bij en zorgde er voor dat de kinderen lid werden van de vereniging tot bescherming van dieren. in zijn liefde voor de dieren stimuleerde hij een humane zorg voor de beesten in het dorp. hij introduceerde bijvoorbeeld slachtmaskers voor koeien. frederik postel was ook een begaafd schrijver. hij schreef vooral in het dialect en publiceerde veel verhalen in de deventer almanak (uitgegeven door brinkgreve). meest bekend is de bundel 'negen leppels kruudmoos'. de onderwijzer, dierenbeschermer en schrijver was een gelovig mens met een vrijzinnige bijbelopvatting. onderwijzers kregen een klein traktement hun inkomen werd aangevuld door schoolgeld ( een stuiver p/d) wat soms ook in natura werd betaald.
26.09.1816 carl iwan postel, 24 j., geb. lochem, schoolmeester, zn. van christiaan frederik postel en maria korterink, met gerharda sluiter, 20 j., geb. laren, dr. van derk jan sluiter en maria vrielink
08.09.1820 Carel iwan postel, 28 j., geb. lochem, schoolmeester, weduwnaar van johanna g. sluiter, zn. , met hedrika vrielink, 22 j., geb. laren, dr. van lammert vrielink en harmina meijer
14.06.1822 carel iwan postel 30 j., geb. Lochem, schoolmeester, weduwnaar van hendrika vrielink, met janna schoneveld, 23 j., geb. laren, dr. van derk schoneveld en derksken hietbrink
31.10.1856 frederik derk herman postel 27 j., geb. laren, onderwijzer, zn. van carel iwan postel en janna schoneveld, met hendrika johanna g wansink 27 j., geb. Laren, dr. van derk jan wansink en hendrika w.g. eggink
04.02.1859 hendrika postel, 37 j., geb. laren, dr. van carel iwan postel en hendrika vrielink, met willem lensink, 34 j., geb. laren, timmerman, zn.van garrit jan lensink en maria e. brummelman
08.09.1908 jaantje postel, 26 j., geb. laren, dr. van evert postel en dolphina burgers, met hendrik pieter van egmond, 46 j., geb. deventer, expediteur,zn. van berend van egmond en maria bijleveld
DE RUEMPOL KLOK
      1682-1796
“een gezicht van laren”
De Ruempol klok
gosselink reumpol werd in 1682 in lochem geboren en kocht in 1710 een boerderijtje in laren. Hij was een klokkenmaker die stoelklokken van uitzonderlijke kwaliteit maakte. de ruempolklok is duidelijk te herkennen. het dak van de stoel loopt puntig toe (90* en later 95*). in de 70 cm lange achterplank is een leliemotief gezaagd. de rechthoekige wijzerplaat steekt aan alle zijden iets over het uurwerk. de romeinse cijfers zijn zwart en de wijzerplaat is opgesierd met klaverbeschildering. naam en adres van de maker en datering zijn vrijwel altijd boven de cijferring te vinden. de uurwerken van de ruempol klokken zijn niet alleen zeer solide geconstrueerd, maar bovendien met een grote precisie vervaardigd. naast deze technische kwaliteit was er ook voldoende aandacht voor een sobere, maar smaakvolle versiering. naast sallandse invloeden (goor) zijn er ook meer noordelijke kenmerken te vinden in de ruempolklok. bijvoorbeeld te herkennen aan de loodornamenten met een zwaard motief.
in 1759 overleed gosselink ruempol en zijn zoon hendrik trad in de voetsporen van zijn vader. hij was een even groot vakman als zijn vader en hij gebruikte dezelfde soort uurwerktechniek die zijn vader meer dan veertig jaar daarvoor ontwikkelde. in 1796 overleed hendrik ruempol op 66 jarige leeftijd.
zowel gosselink als hendrik hebben ook torenuurwerken gesmeed. er zijn er drie van bekend. het rechtsboven getoonde uurwerk is te bewonderen bij bakker postel in zwiep. het is een oorspronkelijk slingeruurwerk met spillegang en twee slagwerken om de halve en de hele uren voluit te kunnen slaan. de torenuurwerken verdienen het om als monumenten te worden bewaard. ze hebben een lang leven gehad en herbergen derhalve een hele geschiedenis van technische verbeteringen in zich .
HET KRUISPUNT
        1969
LAREN
 +500
“een gezicht van laren”
loarne
het buurtschap laren is in 1295 voor het eerst genoemd in de archieven. het betrof hier een aantal erven gegroepeerd in een naoberschap in de buurt van een kruising van wegen (zutphen/duitsland en deventer /lochem). andere kenmerken waren een beek (verwoldse molenbeek) en twee enken buiten het dorp (wester- en oosterenk). waarschijnlijk is laare, lahr of laeren na de grote volksverhuizing in de vijfde eeuw ontstaan vanwege doorwaadbare plekken in de schipbeek en berkel. in de tijd van de romeinen woonden in deze regio de simkambren en uzipeten in schamele hutten in de vorm van een bijenkorf, met lemen wanden en een strodak. om de hut lag wat bouwland. verder bestond de omgeving uit woeste wouden, heidevelden en moerassen. lao is een oud germaans woord voor woud en laoren is het meervoud hiervan. gaat het hier om de nabijheid van eengroot bosgebied of wonen wij op een plek waar destijds een tempelhut heeft gestaan. zoals beschreven door d.buddingh in de verhandeling over westland, ter opheldering der looen en woerden 1844 ‘voor deze heiligdommen, die wij als tempelhutten aanmerken gold de latijnse naam fanum. die fana (laeren) waren aan verschillende goden geheiligd. na de volksverhuizing kwamen hier de saksen wonen vanwege de enken en de mogelijke bescherming van vaerenwolde. was laerne in die tijd een voorpost van deventer of zutphen ter bescherming tegen indringers uit het oosten? kunnen we de betekenis vinden in het woord laare wat zou duiden op intensieve bosbouw en houtkap. rond 800 kwam de kerstening onder karel de grote. de gebroeders ewalden hebben hier gepredikt en zijn hier waarschijnlijk ook gestorven. relikwieën werden bewaard in de kapel en daardoor werd laeren een bekend bedevaartsoord. in die tijd ontstonden de marken zoals de marke verwolde, oolde en laren. de gronden die niet aan vrijgestelden waren toegewezen werden gemeenschappelijk eigendom. de eigenaars (de gewaarden) beheerden gezamenlijk de marke. de baronvan verwolde was de markerichter. aanvankelijk woonden hier alleen boeren (erfgenamen van de gewaarden). later kregen ook dagloners en handwerklieden de mogelijkheid zich hier te vestigen (keuters). na 1800 werden, door de invloed van het liberalisme onder napoleon, de broek- en veengebieden ontgonnen en veranderde het woeste heide landschap in strakke kavels vruchtbare grond. in 1795 zijn de bevoegdheden van de marke volledig overgegaan naar de burgelijke gemeente die toen bestond uit de voormalige gemeenten laren (inclusief barchem) en verwolde. na de samenvoeging met lochem en later gorssel was men bang dat laren op zouden houden te bestaan, maar niets is minder waar.
DE MUZIEK TENT
   1957 - 1989
de muziektent heeft een belangrijke plek gehad in het centrum van laren . het is een belangrijk podium geweest voor veel muzikaal talent in laren. bij de wortels van de populaire muziek was daar geen sprake van. toen waren de boerenerven de locatie van muzikale ontdekkingen. in de afgelopen jaren heeft jong talent ook geen gebruik kunnen maken van dit podium. in de zestig- en zeventiger jaren heeft de muziektent een centrale rol gehad in de concerten van o.a. apollo en de voorstellingen voor de toeristen. laren is door de jaren heen een vruchtbare voedingsbodem geweest voor muzikaal talent. dit moeten we blijven stimuleren.
ZUSTER.STIEMENS
1925
“een gezicht van laren”
zuster.stiemens
els stiemens is in 1925 geboren in bandoen (indonesië) haar grootmoeder was indisch van geboorte en haar grootvader een nederlander. na een gelukkige jeugd in de voormalige kolonie heeft ze een periode van diepe ellende meegemaakt, waarin ze onder andere in drie jappenkampen heeft gezeten. na de bevrijding door de engelsen was het er nog een tijdlang gevaarlijk in wat ze noemt haar 'moederland'. na de overtocht in 1949 naar haar 'vaderland' nederland leefde ze een lange tijd in een vreemde soms haast vijandige omgeving met een onbegrepen verleden.
na de bevrijding is de familie stiemens ondergebracht in een klooster in bandoeng. de kapel was ingericht als ziekenhuis en daar begon ze haar carrière als verpleegster. ze sliep waar vroeger het koor zong en beneden lagen de patiënten, veelal met mazelen en een hele slechte conditie. nadat nederland het militaire gezag weer had overgenomen ging zr stiemens in het birromeus ziekenhuis werken. hier verpleegde ze gewonde soldaten en vaak ernstig gewonde kampongbewoners, die door eigen volk vaak afgrijselijk werden verminkt met bamboesperen en kapmessen. zoals gezegd vertrok ze in 1949 zonder haar familie in haar eentje naar nederland.
het vertrouwen in de wereld heeft in haar jeugd een flinke knak gehad, de oorlogsjaren waren afschuwelijk, maar in laren heeft ze het vertrouwen in de mensen terug gekregen. hier is ze weer helemaal op verhaal gekomen. els stiemens was een wijkzuster met een roeping. als vijfjarige speelde ze al zuster met haar poppen. na het behalen van een nederlands diploma ging ze ruim tien jaar in een ziekenhuis werken en na het behalen van de aantekening wijkzuster kwam ze in laren bij het groene kruis werken. ze was een no-nonsens verpleegster maar wel met veel humor, een prettige persoonlijkheid waar iedereen zich snel bij thuisvoelde. els had een hekel aan ruzie, maar ze kon haar patiënten wel de waarheid zeggen.  ze woonde boven het groenekruis gebouw net als toen ze startte in het klooster in bandoeng dichtbij haar werk.  na 26 jaar trouwe dienst heeft ze in 1985 afscheid genomen van laren en haar inwoners. op de afscheidsreceptie was haar populariteit zichtbaar in de vele gasten die haar wilden bedanken voor de goede zorgen.
naast een kundige wijkverpleegster was zr stiemens een vrouw van de wereld met vele hobby’s als fotograferen tekenen en verhalen schrijven. ze heeft een opzet gemaakt voor een toneelvoorstelling . “recht is daar waar het recht wil wezen” de strekking van het verhaal gaat over de oorlog en wordt verteld door “het brein”. naast de voortdurende aanklacht tegen oorlog en geweld gaat het stuk over de tegenstelling tussen bruin en blank. “hatelijkheden omzeilen, zomin mogelijk namen noemen, wij hebben het over onze vijand, de man, die ons martelde etc. veele harde kleuren: met zwarte punten. Moet er dreigend uitzien (geen wapens of oorlogstuig). De kleuren moeten het doen, indische kleuren en motieven. Misschien op het middenvlak van het decor een vage grote wolk. die van weerszijde samenkomen in het midden een donkere vorm waarin twee gezichten of maskers vaag te zien zijn.
  "een gezicht van laren"
hendrik willem heuvel
#top
in een boekwerkje


1.   inleiding
2.   hendrik w. heuvel
3.   jeroen brouwers
4.   herman meijer
5.   oepke noordmans
6.   de dikke boom
7.   albert mol
8.   de kerk
9.   de kermis
10. irenes robin
11. alard prc van der borch
12. frederik derk postel
13. de ruempolklok
14. het kruispunt
15. laren
16. de pop(ulaire)muziek
17. zuster stiemens
Dubbel klikken op de pagina voor terug naar hier.

De rode knoppen zijn voor naar het items.
#in-het-boekwerk #de-kerk #albert-mol #de-dike-boom #noordmans #herman-meijer #jeroen-brouwers #kermis #hendrik-willem-heuvel #irenes-pobin #zustes-stiems #de-muziek-tent #laren #het-kruispunt #de-rumpol-klok #frederik-postel #baron-borch
Laren (Achterhoeks: Loarne of Laorne, daar zijn de meningen over verdeeld) is een dorp in de gemeente Lochem in het oosten van de Nederlandse provincie Gelderland. Laren telde in 2010 1.730 inwoners[1]; het was tot 1 augustus 1971 een zelfstandige gemeente, waartoe ook het dorp Barchem behoorde. In 1854 werd de gemeente Verwolde bij Laren gevoegd.
Al vanaf 1294/95 wordt Laren in documenten genoemd.
Rond 1650 kreeg het een kapel, die in 1835 werd vervangen door een waterstaatskerk in neoclassicistische stijl.
Laren is vooal bekend vanwege zijn vele landgoederen en bijbehorende kastelen en landhuizen. Rond het dorp liggen Oolde, Verwolde en Ampsen. Huis Verwolde is ingericht als museum. Het landgoed rond dit huis herbergt ook de dikste eik van Nederland, met een omtrek van ruim 7,5 meter. Deze boom draagt de toepasselijke naam "Dikke Boom".
Van 1865-1938 beschikte Laren over een eigen station gelegen aan de spoorlijn Zutphen - Oldenzaal. Het stationsgebouw is ontworpen door architect K.H. van Brederode. Het is in het jaar 1863 gebouwd. In 1925 is de naam veranderd in station Laren-Almen.
De rijke folklore van het dorp werd aan het begin van de twintigste eeuw beschreven door H.W. Heuvel in zijn "Oud-Achterhoeks boerenleven , het hele jaar rond", een boek dat een klassieker werd in de volkskunde. Daarnaast heeft de bekende acteur Albert Mol tot zijn dood in 2004 in Laren gewoond.
Het Pieterpad loopt door Laren.

“een gezicht van laren”